Programma Schaalsprong

Nederland staat voor een uitdaging die steeds zichtbaarder wordt. Terwijl de vraag naar drinkwater blijft toenemen, komen beschikbare waterbronnen onder druk te staan door klimaatverandering, droogte, verstedelijking en strengere milieueisen.

Voor Vitens betekent dit dat de traditionele manier van werken niet langer voldoende is om de drinkwatervoorziening van morgen veilig te stellen. De organisatie ontwikkelde daarom een ambitieuze langetermijnvisie: de Streefstructuur. Een visie waarin een versnipperde infrastructuur met tientallen productiebedrijven geleidelijk wordt omgevormd tot een robuust, flexibel en duurzaam netwerk van strategische waterwinlocaties, moderne productiebedrijven en slimme transportverbindingen.

Tegelijkertijd groeide het investeringsprogramma in hoog tempo. Waar projecten voorheen enkele tientallen miljoenen euro’s vertegenwoordigden, ontstonden nu XL-projecten met investeringsvolumes van meer dan €150 miljoen per project. Daarmee groeide niet alleen de omvang van de projecten, maar ook de complexiteit van de opgave. 

De groei van het projectenportfolio bracht een nieuwe realiteit met zich mee.

Vitens moest meer projecten realiseren, grotere investeringen beheersen en tegelijkertijd omgaan met een steeds krapper wordende arbeidsmarkt. Specialisten waren schaars, uitvoeringscapaciteit stond onder druk en de omgeving waarin projecten werden ontwikkeld werd steeds complexer.

Verdere professionalisering was noodzakelijk. Niet omdat de organisatie stil had gestaan, maar juist omdat de ambities sneller groeiden dan de bestaande werkwijzen konden ondersteunen. Verbeteringen waren nodig op het gebied van governance, projectbeheersing, contractmanagement, risicomanagement en resourceplanning. 

De centrale vraag werd daarmee niet alleen wat er gebouwd moest worden, maar vooral hoe Vitens zich als organisatie kon ontwikkelen om deze omvangrijke opgave succesvol te realiseren.

Met het programma Schaalsprong koos Vitens voor een fundamentele aanpak. Niet alleen de infrastructuur moest meegroeien, ook de organisatie moest een volgende stap zetten.

Het programma richtte zich op vier cruciale pijlers:

• Beheersbaarheid.
• Maakbaarheid.
• Voorspelbaarheid.
• Wendbaarheid. 

Deze pijlers vormden de basis voor een organisatie die niet alleen grote projecten kan uitvoeren, maar deze ook gecontroleerd, efficiënt en toekomstgericht kan realiseren.

Professionalisering van XL-projecten

Voor projecten met een omvang van meer dan €150 miljoen werd een specifieke aanpak ontwikkeld. Hierbij werd gewerkt volgens principes van Integraal Project Management (IPM), ondersteund door versterkte governance, risicomanagement, projectbeheersing en resourceplanning. Hierdoor ontstond meer grip op besluitvorming, risico’s en voortgang binnen complexe infrastructurele projecten. 

Organisatieontwikkeling als sleutel tot succes

Naast techniek en infrastructuur werd nadrukkelijk geïnvesteerd in mensen, processen en samenwerking. Nieuwe governance-structuren, standaardisatie van werkprocessen, opleiding van medewerkers en intensievere samenwerking met marktpartijen moesten ervoor zorgen dat Vitens klaar is voor een investeringsniveau dat de komende jaren structureel verder groeit. 

Programma Schaalsprong heeft Vitens geholpen om richting te geven aan een toekomst waarin de drinkwatervoorziening steeds meer onder druk komt te staan.
De organisatie beschikt vandaag over een duidelijker bestuurlijk kader, sterkere projectbeheersing en een programma-aanpak die beter aansluit op de omvang en complexiteit van het groeiende projectenportfolio.

Dat resulteert in:

• Meer grip op grote infrastructuurprojecten;
• Betere voorspelbaarheid van planning, kosten en risico’s;
• Sterkere samenwerking met marktpartijen;
• Verbeterde inzet van capaciteit en expertise;
• Een organisatie die beter voorbereid is op toekomstige groei;
• Een stevige basis voor de verdere ontwikkeling van de drinkwaterinfrastructuur van Nederland.

Want uiteindelijk draait deze opgave om meer dan projecten alleen. Het gaat om het waarborgen van iets dat voor miljoenen mensen vanzelfsprekend lijkt, maar allesbehalve vanzelfsprekend is: “altijd toegang tot schoon en betrouwbaar drinkwater. Vandaag, morgen en ver daarna”.

Dit project laat zien dat succesvol onderhoud veel verder gaat dan het uitvoeren van werkzaamheden alleen. Het draait om het begrijpen van assets, het verbinden van mensen en processen, en het creëren van de juiste informatie om de juiste keuzes te maken. Precies op dat snijvlak leverde ik vanuit 4 Civil Solutions mijn bijdrage aan een veilig, betrouwbaar en toekomstbestendig vaarwegennetwerk in de Zeeuwse Delta.